Këngët
e Lirio Nushit vidhen nga "piratët" shqiptarë
Përgatiti: A. Stefa
Hajdutësia shqiptare kalon çdo kufi
ligjor dhe çështja ka marrë rrugën ligjore...
A ekziston ligji për mbrojtjen e të drejtës së autorit?
Nëse po, përse nuk zbatohet?
Hajdutëri dhe vjedhje ordinere.
Shteti nuk i mbron të drejtat e autorëve. Arti dhe Artistët
Shqiptarë në mëshirë të injorantëve. Ministria
e Financave nuk i kontrollon kompanitë dhe dyqanet që shesin
CD-të, kasetat, apo materialet e tjera filmike, elektronike etj.
Një pirateri e Liçensuar, 90% e materialeve muzikore, filmike
apo elektronike janë pirate. Shteti mbyll sytë ndaj kësaj
anarkie tragjike. Përpara botës Shqipëria sot duket si
një përbindësh i keq, si një çerdhe hajdutësh
dhe sinonim i botës jolegale-një vend që është
jashtë ligjeve njerëzore pa të drejtat që gëzojnë
gjithë Europa dhe bota, duke vazhduar të mbetet kështu
një botë e tretë për njerëzimin, një botë
e paligjshme. Dhe nëse mundohesh që ta gjesh të drejtën
duke ju drejtuar organeve kompetente, rrezikohesh me eleminim fizik.
Kantautori i suksesshëm shqiptar, Lirio Nushi, i cili brenda një
viti nxjerr në qarkullim dy disqe me kënë arbëreshe
dhe të përpunuara, flet ekskluzivisht për gazetën
DITA, pas vjedhjes që i bëhet diskut të tij. Zhgënjimi,
revolta, tronditja, janë të pasqyruara në fytyrën
dhe në fjalët e tij
Aty ku Ligji egziston
dhe nuk zbatohet do të thotë që nuk ka Drejtësi
dhe aty ku nuk ka Drejtësi Sundojnë Barbarët.
Ishte obligim për mua që gjatë realizimit të materialit
muzikor në studio me vegla muzikore Live disa prej muzikantëve
të ishin patjetër shqiptarë. Ndërmjet tyre ishte
edhe nje muzikant nga Elbasani, Klement Marku. Sa herë mblidheshim
në studio për të punuar na vështirësonte shumë.
Ishte zënë me të gjithë muzikantët pothuajse.
Ishte një karakter i vështirë dhe i pakomunikueshëm
deri në absurditet. Na kishte lodhur të gjithëve tej
mase me sherret e tij ordinere. Një ditë më sjell fëmijët
e tij në studio dhe më thotë se nëse nuk këndojnë
edhe fëmijt e mij në këtë disk unë do ta le
në mas punën, në një kohë që të gjithë
e kishin kuptuar aë aty bëhej fjalë për një
punë shumë serioze dhe një investim goxha të madh
dhe nuk kishte as kohë as vend për skena kaq qesharake dhe
aspak serioze.
Sapo kishim mbaruar orkestracionet, ai u pagua rregullisht sipas kontratës
së bërë me të dhe pagesa u siglua edhe nga organet
kompetente Greke sipas ligjit dhe rregullave. Filloi të më
lutej që ti jepja masterin muzikor që ta dëgjonte në
shtëpi. Me shumë dyshim ja dhashë me shpresë se
do të na e kthente përsëri.
Masteri është gjithë
puna e 15 muzikantëve që luajtën në studio për
Diskun "Arbëreshe Songs" rregjistrime të cilat për
tu realizuar zgjatën plot një vit e gjysëm dhe mbi atë
bazë prodhohet dhe shumfishohet disku, mbi atë bazë këndohen
të gjitha këngët.
Ai e mori masterin, vodhi edhe partiturat dhe iku në Shqipëri
pa më njoftuar duke kryer kështu një vjedhje të
shëmtuar që dënohet edhe moralisht por mbi të gjitha
nga Ligji pasi Masteri muzikor ligjërisht i takon producentit pasi
ai i paguan të gjitha paratë për realizimin e nje disku
muzikor.
Gjeta një mënyrë dhe kontaktova urgjentisht me të
direkt duke e njoftuar se duhet të ma kthente masterin dhe partiturat.
Përgjigjia ishte se as masterin nuk ta jap dhe as partiturat për
të cilat ishin paguar goxha para. E pashë që çdo
gjë ishte e kotë dhe se s'mund të zgjidhej asgjë
brenda moralit dhe normave shoqërore dhe i bëra të ditur
se në rast se masterin e përdor gjëkundi do të ket
probleme serioze me mua dhe me ligjin.
Për fat të mirë
kisha përgatitur në studio dy mastera se përndryshe gjithë
puna prej një viti e gjysëm dhe të gjitha paratë
që kisha paguar për studion do të na shkonin dëm.
Njoftova të gjithë grupin e punës për çka
kishte ndodhur dhe vazhduam punën me diskun i cili më në
fund përfundoi dhe qarkulloi në shtator të vitit 2002
në Greqi dhe jashtë saj nga Kompania Greke "MBI Kinisis
Sound & Vision" me producent vetë mua duke i lënë
kësaj kompanie eksluzivitetin per Greqinë dhe Jashtë
saj duke përjashtuar në Kontratë Shqipërinë
dhe Kosovën pasi atje ja dhashë këtë të drejtë
Kompanisë Shqiptare "AdrionLTD" zt. Teodor Misha. Pra
Disku ka qarkulluar edhe në Shqipëri menjëherë mbas
daljes së tij në Greqi nga "Adrion LTD" kompani
e cila nuk merret me mbrojtjen e të drejtave të autorit por
me shitjen dhe distribucionin e tij.
Producenti në këtë rast ka paguar paratë për
të gjithë realizmin e kësaj pune: ka paguar muzikantët
që të luajnë live, ka paguar orkestracionet, ka paguar
partiturat, ka paguar studion tepër prestigjioze për një
vit e gjysëm me rradhe e cila kap një shumë parash të
jashtëzakonshme, miksazhin e materialit muzikor, masterizimin e
materialit muzikor, kopertinat, përkthimin e materialeve ne katër
gjuhë të huaja, librin me tekstet e këngëve që
ndodhet brenda në CD, Bar Cod-in, diskun, Tatim taksat, të
drejtat e autorit për llogari të poetit shqiptar Lasgush Poradeci
vetëm për disa vargje që janë vendosur në njërën
prej këngëve, shumfishimin dhe prodhimin e CD, si edhe shiritat
sigurues të të gjithë tirazhit të tij etj, dhe të
gjitha këto janë realizuar nga profesionalistë të
vërtetë grekë dhe që të gjithë janë
paguar jashtëzakonisht shtrenjt pasi nuk doja kurrsesi që
në Greqi kjo punë të përbuzej, por të krenohesha
me të në çdo drejtim ashtu sikurse ndodhi më vonë.
Në këtë rast gjithë këto shpenzime janë
mbuluar nga mua dhe kapin vlerën rreth 20.000 euro. Gjithë
kursimet e jetës sime për të nxjerrë një disk
e për të përfaqësuar kulturën shqiptare nëpër
botë me shpenzimet e mia pa shtuar punën rraskapitëse
që është bërë për të, studimet e
lodhshme dhe orët e vona në biblotekat e Greqisë dhe
të Italisë, udhëtimet e mija nëpër katundet
arbëreshe në Itali dhe fshatrat ku rrojnë arvanitasit
e Greqisë, orët në studio për të kënduar.
Gjithë kjo lodhje dhe kjo punë raskapitëse pesë
vjeçare vidhet në mënyrë kaq të shëmtuar
dhe ordinere sepse kështu ju dashka qejfi disave?
Unë që
që jam lodhur kaq shumë, që kam shpenzuar kaq shumë,
që jam munduar dhe kam ndenjtur për netë me rradhë
duke punuar deri në rraskapitje, duhet të hesht përpara
kësaj ngjarjeje?
Klement Marku ja shet masterin muzikor një të ashtëquajture
Tatjana Isai, duke shkelur përsëri edhe marrveshjen midis
dy palëve tona, duke shkelur ligjin, dhe duke më dëmtuar
në një masë të pakompesueshme edhe moralisht edhe
ekonomikisht. Përveç kësaj jep edhe tekstet e mija,
edhe muzikën time dhe për të përligjur gjithë
këtë paligjshmëri i fut edhe vetë një të
kënduar duke e shoqëruar këtë këngëtaren
në CD.
E ashtëquajtura Tatjana Isai,
e cila ishte paralajmëruar nga shumica e shtëpive diskografike
në Tiranë të cilët nuk e pranuan ta nxjerrin në
qarkullim këtë material muzikor kur ajo u paraqit tek ata
pasi e dinin shumë mirë të gjithë që materiali
muzikor ishte i imi duke i thënë konkretisht se ky është
disku i Lirio Nushit dhe ne nuk mund ta nxjerrim në qarkullim.
Kjo zonjë duke qenë në djeni të plotë për
këtë shkelje, e pavarësisht se në një intervistë
pohon se është avokate dhe një avokat i njeh mirë
ligjet e sidomos kur ka jetuar në Gjermani sikurse ajo pohon, vazhdon
të ngul këmbë dhe të gënjej edhe publikisht
se këngët janë rregulluar nga burri i saj gjë që
më bën të mendoj se çdo gjë është
bërë me paramendim.
Paraqitet kështu kjo zonjë
tek BBF-ja.ku përfaqësues na qenka një zotëri me
emrin Bardhi Kalivaçi së bashku me z.Flamur dhe Bledi Kalivaçi
dhe pa të keq fare kjo e ashtëquajtur BBF na e shumëfishon
dhe e nxjerr në qarkullim materialin tim muzikor dhe disa tekste
sikur kjo të ishte gjëja më e thjeshtë në botë
duke i vënë edhe pullën e kompanisë së tyre
përsipër e duke luajtur kështu rolin e një producenti
të ligjshëm. BBF-ja e nxjerr këtë material në
qarkullim afërsisht nga fundi i vitit 2003.
Jane pak 13 vjet
demokraci per te konsoliduar ligjet?
Duhet vënë në dukje se këta të fundit dhe konkretisht
z. Bardhi Kalivaçi u njoftuan për shkeljen Ligjore që
kishin bërë dhe ju kërkua që të ndërpresin
hedhjen në treg dhe reklamimin e këtij materiali muzikor pasi
në të kundërt do t'ju drejtohemi organeve kompetente
ligjore për ta zgjidhur këtë çështje i thame,
dhe përgjigjia që morrëm nga ai ishte se ne nuk duam
t'ja dimë fare se kush jeni ju dhe se ne bëjmë ç'na
do qejfi, sa për ligjin as që duam tja dimë fare nga
ajo ane, pa treguar asnjë shenje pendese.
E njëjta gjë ndodhi edhe me zt. Klement Marku i cili kur kontaktova
vetë personalisht me të më tha se nuk donte t'ja dinte
fare, dhe se bënte ç'ti donte qejfi i tij dhe se për
ligjin as donte t'ja dinte fare, pa treguar asnje shenjë pendese.
Zt. Bardhi Kalivaçi gjithashtu pohoi se materialin muzikor e
ka blerë nga Tatjana Isaj, gjë për të cilën
unë personalisht nuk jam i sigurt pasi nuk kam mundur të kontaktoj
akoma vetë me Tatjanën, dhe nëse është kështu
aq më keq për ta.
I shkatërruar
shpirtërisht
Mbas gjithë këtaj, ndjehem i vjedhur, dhe i dërrmuar
shpirtërisht. Një dëm moral dhe material i pakompesueshëm.
Dhe nuk do të merresha me këtë nëse gjithë
kjo punë ishte e sponsorizuar nga të tjerët dhe çdo
gjë e kisha të shtruar gati mbi tryez, por nuk mund të
le kurrë të hedhin poshtë, të tallen dhe të
marrin nëpër këmbë djersën, punën dhe
mundin tim pesvjeçar, një grup injorantësh dhe matrapazësh.
Një hajdutëri kaq e shëmtuar ndodh vetëm në
Shqipëri, dhe as një lloj pendese nuk duket gjëkundi,
asnjë lloj faljeje.
E për fat të keq shoh një komb që unë me aq
krenari mundohem të mburrem nëpër botë me këngët
e mija se ka Besë dhe është Trim, i cili në të
kundërt më pohon se vetëm besën nuk e njeh më
dhe trimërinë e ka përdhosur me krimin e egër, kurse
demokracinë e ka keqkuptuar kaq shumë. Një komb për
të cilin unë i them botës se sa krenar jam që jam
shqiptar në një kohë kur atdheu im më ka ndjekur,
braktisur, plaçkitur e grabitur dhe këtë nuk e them
për rastin konkret por për rreth dy milion shqiptarë
që janë të mërguar, një komb që me mish
e me shpirt e kanë mbajtur gjallë gjithsejt dhjetë burra
të cilët që të gjithë kanë vdekur larg
dheut të atit në vuajtje, në mjerim e në hidhërim
të plotë sepse atdheu i tyre nuk diti t'i mbante pranë
vetes në një kohë kur ata i falën Shqipërisë
gjithë ajo çka gëzon sot, unë mundohem ti them
botës me këngët e mija se ne kemi një kulturë
të lashtë që nuk do të vdesë kurrë, në
një kohë kur në Shqipëri po vdes ditë për
ditë çdo gjë e bukur që është shqiptare,
në një kohë kur në Shqipëri po vdes një
komb. Këngët e mija dhe puna që unë kam bërë
nuk janë vetëm një argëtim momental por një
histori e tërë që Shqipëria e ka lënë
kaq kohe në harresë, një studim dhe material që
do t'ju mbetet brezave që do të vijnë, fëmijëve
shqiptarë, prandaj mos e lini që kjo punë të bjerë
në duar të barbarëve dhe të keqtrajtohet nga satrapët
e kulturës dhe të artit, mos i ndiqni bijtë tuaj më
të mirë nga Dheu i Atit, mos e përdhosni kulturën
shqiptare dhe artistët që mundin ta mbartin atë sepse
arti i mirëfilltë është identiteti i vetëm
i gjallë i një kombi.