Komente, analiza, opinione, krijimtarie e emigrantëve, gjithshka që ju shqetëson do të jetë objekt i "Tribuna e Emigrantit Shqiptar". Kontaktoni TESH

 

Albemigrant Tribuna Shqiptare Lajme

Figura e emigrantit përmirëson imazhin e Shqipërisë

Bashkëbisedim dhe konkluzione me z. Dritan Shehu

Nga Evis Qaja

Më tërheq vëmendjen një shprehje e Jacob Burckhardit, i cili shprehet: "Në Mesjetë të dyja anët e ndërgjegjes - ajo që reflekton në vetvete botën e jashtme dhe ajo që bën imagjinatën e jetës së brendshme të njeriut - qëndronin të ngjitura në një perde të përbashkëta, si ëndrra ose e përgjumja".
Thua ky version na ngjitet ne brenda këtij fillim-shekulli si shtojca të një riciklimi historik?
Nuk kërkoj të kundërshtoj këtë të fundit, por të heq një paralelizëm mes njeriut të sotëm ( dhe këtu kam parasysh njeriun e sotëm emigrant) mes variacioneve të tyre koordinues në gjallimin mes kësaj shoqërie. Në qoftë se mar në konsideratë dhe " luaj " me termat e J. Burckhardit perdja për ne është endur tashmë nga besimi, injoranca foshnjore, iluzione të kota: parë përmes tyre, bota dhe historia duken si të riveshura me ngjyra fantastike. Në të vërtetë, sipas kësaj optike njeriu nuk ka vlerë veçse si anëtar i një familje, populli, partie, korporate, një race ose çfarëdolloj kolektiviteti.
Të ardhur në fillim - në shkëputjen e një sistemi të caktuar shoqëror, u transformuam brenda një "përshtatje statike". Me këtë të fundit, kam parasysh integrimin ndaj modeleve të tilla që e lënë të pandryshuar tërë strukturën e karakterit duke u nënkuptuar vetëm në përftimin e një "strehe" të re. Këtë mund ta konkretizoj me një shembull në vija të trasha - kalimin nga zakoni "kinez i të ngrënit" në zakonet perëndimore për të përdorur pirunin dhe thikën.
Me vetëdije përdor një përqasje trashanike, për të mos humbur në këtë formë fjollën e mendimit.
Pra të ardhurit në brendësi të papërgatitur brenda një shoqërie, kthen tezën që çdokush të mendojë dhe të përpiqet i vetëm të mbijetojë në pozicionin e këtyre kushteve. Gjasë që sjell gradualisht simptomat e një indiferntizmi, egoizmi, zilie, përçarje - këto s'janë veçse lëndë të mbetura nga ky "ishull për ekzistencë".
A po fillojmë të sensibilizohemi vitet e fundit me nevojën për tu afruar me njëri-tjetrin?
Kjo mbetet një pyetje që secili duhet t'ja bëjë vetes. Në vetëndërgjegjësimin e integritetit të gjitha klasat e shoqërisë janë vënë në lëvizje. Nuk ka më një vend të fiksuar në rendin ekonomik që mund të konsiderohet natyror, i padiskutueshëm. Individi pra - nuk ndjehet veçse i braktisur në vetvete, por gjithçka varet nga përpjekja e tij personale dhe jo më nga siguria e prestigjit të tij tradicional.

Z. Dritan mendoni se emigrantët shqiptarë kanë nevojën e një lidhjeje më të gjerë midis tyre ? Cilat janë kushtet në të cilat devijojnë këto impulse ?

Fakti që unë mora pjesë në një festim të organizuar nga konsullata shqiptare në Selanik së bashku me emigrantët këtu, me rastin e Shpalljes së Pavarsisë tregon dhe një herë se hallkat mes tyre po vijnë dhe po forcohen. Është diçka e bukur, e domosdoshme që organizohen të tilla festa. Bile do të thoja brenda jetës normale mirë do të ishte të organizoheshin aktivitete të ndryshme mes shqiptarëve që punojnë këtu. Të jenë aktivitete të natyrave të ndryshme, sepse realisht njerëzit kanë nevojë të mblidhen, të diskutojnë, të bisedojnë midis tyre. Kjo padyshim do të forcojë lidhjet mes vetë shqiptarëve që janë këtu, në solidaritetin, në ndihmën dhe mbështetjen reciproke. Në këtë mënyrë po krijohet një ambjent i kulturuar, një ambjent i qytetëruar, një ambjent i cili realisht duhet të arrijmë për të përmirësuar imazhin tonë në vendet ku punojnë jashtë Shqipërisë. Veçanërisht në Greqi, i cili është një vend fqinj dhe ku ka një numër shumë të madh shqiptarësh. Pikërisht këto zgjedhje që ata bëjnë mes njëri - tjetrit e përmirësojnë imazhin e vendit tonë. Realisht krijojnë më shumë hapësirë për të realizuar aspiratat e tyre. Aspiratat e gjithsekujt për tu integruar më mirë, për të jetuar më mirë në këtë shoqëri.

Fakti që idetë kanë një matricë emotive është e një rëndësie të veçantë për kuptimin e shpirtit të një qytetërimi. Shoqëri ose klasa të ndryshme (kam parasysh pushtetin autoritar) dallohen në bazë të një karakteri shoqëror specifik, mbi formën e të cilit zhvillohen dhe marrin forcë ide të ndryshme. Në qoftë se këto të dyja (individi - autoriteti) mundësojnë dhe kthehen në një propagandë në favor të idesë për një përpjekje të palodhur dhe të lufte për sukses kushtëzohet në mënyrë të dukshme tendenca për të qenë i varur. Këto nxitje obsesive thyhen në strukturën e një skeme popull - individ - pushtet.
Ardhja e konsullit të ri në Selanik është një përvojë e pandryshueshme në përmasat e këtij institucioni, apo është diçka që varion sipas shkallës së individualizmit të arritur brenda opinionit publik ?

Unë kam qenë ministër i jashtëm dhe në diplomaci ka disa rregulla. Në diplomaci ka një rotacion të vazhdueshëm njerëzish. Konsulli i mëparshëm kishte një periudhë kohore rreth katër vjet e gjysëm. Kishte kaluar dhe afatet kohore të të qënit konsull. Megjithë punën e mirë dhe korrekte që ka bërë ishte një moment që duhej të zëvendësohej.
Iliriani është një njeri, i cili e ka treguar veten si konsull i aftë në Janinë. Është treguar një njeri i gjerë me vision dhe jo I ngurtë. Unë besoj se Iliriani do të vazhdojë të përmirësojë punën e konsullatës këtu në mëkëmbjen e problemeve ekzistuese, për ta bërë sa më afër këtë institucion për të gjithë emigrantët. Në këtë mënyrë të gjejë një zgjidhje sa më të përshtatshme për ta, për tëpërmirësuar imazhin e shqiptarëve, për të krijuar atë lidhje që duhet krijuar mes figures të quajtur eprore dhe shqiptarëve.

E pikërisht në këto relata të përcaktuara situata është mjaft e komplikuar për klasën e mesme qytetare. Sistemi ynë industrial modern kërkon që energjitë më të mëdha të kanalizohen drejt punës. Në qoftë se njerëzit do të vepronin vetëm nën presionin e domosdoshmërisë së jashtme atëherë do të shfaqeshin konflikte ndërmjet asaj që personi duhet të bëjë dhe asaj që do të bënte dhe efektshmëria do të rezultonte e ulët. Por, në saj të përshtatjes dinamike të karakterit me kërkesat e shoqëriasë, energjitë njerëzore, në vend që t'I lenë vend konflikteve, modelohen në formë të tillë që shërbejnë për t'I dhënë zjarr një veprimtarie në harmoni me nevojat e veçanta ekonomike. A duhet gjetur një formë lidhje mes këtyre shtresave drejt unitetit konform dhe klisheve të praktikave ekzistuese?
Ideja e hedhur për krijimin e një ministrie emigracioni mbetet në përsëritjet e formulave optimiste apo një kusht I domosdoshëm për projekt?

Akoma është e parakohshme për një zgjidhje përfundimtare. Është hedhur ideja nga presidenti I Shqipërisë z. Alfred Moisiu. Është një ide që duhet vlerësuar jo vetëm për emigracionin, them se duhet të jetë një ministri që të merret me gjithë diasporën tone, të renë dhe të vjetrën. Ose një institucion I rëndësishëm që mund të bëjë pjesë në rang të anëtarëve të qeverisë për t'u mare me problemet e diasporas. Për të krijuar kështu mundësinë që kjo diasporë të investojë në Shqipëri, të sjellë kapitalet në Shqipëri, të zgjidhë problemet në vendet ku janë, pra të integrohen. Janë shumë elemente që duhen zgjidhur - dhe është mjaft e mundshme krijimi I një ministrie të tillë. Por padyshim kjo do të shqyrtohet. Në këtë kohë nuk është momenti me emergjencën që paraqet Shqipëria. Ndoshta kjo do të realizohet si projekt vitin e ardhshëm.

Me fjalë të tjera karakteri shoqëror interioritetin domosdoshmërinë e jashtme dhe, kështu, e frenon energjinë njerëzore në favor të detyrave të një sistemi ekonomiko - shoqëror të përcaktuar.
Thellimi i " një krize demokracie" në vend a nuk gjen gjasat e shtrirjes së një kodi të krijuar në zgjedhjet lokale në Shqipëri?

Në zgjedhje pati realisht probleme. Problemet erdhën në radhë të pare nga miratimi I një kodi elektoral, I cili realisht nuk ishte kodi që kishte nevojë Shqipëria. Nën presionet e dy forcave të mëdha politike u miratua një kod, I cili kërkoi ta dypolerizojë. Gjithçka në këto dy forca politike eleminoi të tjerat. Kjo vihet re në komisionin qendror të zgjedhjeve, në komisionet zonale dhe në komisionet e qëndrave të votimit. Që këtu duket sensi absurd I këtij kodi elektoral. Gjithashtu dhe problemi I shfrytëzimit të pas- medias në favor të dy forcave kryesore, faktori I financimit e cila ishte favorit I këtyre të fundit. Pra kjo strukturë u krijua në këtë formë - u krijua në atë moment kur ishte periudha e dashurisë që bazohet mbi elemente jotransparente. Unë këtu e shoh shkakun e problemeve që lidhen me këtë kod. Më pas e shfrytëzuan përfaqësuesit e këtyre forcave politike.

A nuk është koha që të integrohen në rrjetin shqiptar dhe fëmijët e emigrantëve? Mjaft nga këta fëmijë "çalojnë" në zotërimin e gjuhës amëtare. Kam parasysh këtu krijimin e shkollave shqipe në Sh.B.A, Kanada, Francë etj.
A nuk është forca e energjisë së tyre një amalgamë në kontrastet e dy shteteve?

Unë mendoj që është e domosdoshme. Detyrimisht duhet punuar ngurtësisht me qeverinë greke për të bërë të mundur që të krijohen dhe klasa të koncentruara me shqiptarë, ku mund të zhvillohen disa orë mësimi në gjuhën shqipe për fëmijët e emigrantëve shqiptarë.
Për mua kjo është absolutisht e domosdoshme, pasi duhet të kemi një koncept më liberal dhe më të hapur lidhur me çështjen e mësimit, të gjuhës amëtare, sepse kjo është Europa dhe rruga ku ne po shkojmë. Pra unë mendoj se këtu ka gjëra që duhen ndryshuar dhe këtu kërkohet një impenjim më I ngushtë I qeverisë shqiptare me atë greke. Së bashku mund të kontaktojnë për të zgjidhur këtë problem dhe mjaft probleme të tjera. Ashtu siç u zgjidh problemi I lejëve të qëndrimit të emigrantëve shqiptarë. Pra Greqia përbën një nga dy partnerët strategjikë kryesorë që ka Shqipëria - ka një peshë shumë të madhe në të gjithë shkëmbimet ekonomike që ka Shqipëria. Ka qenë një vend që ka shtyrë dhe ka ndihmuar në hapjen e negociatave dhe të asociimit të vendit tone në BE.
Pra unë mendoj që në këtë rrugë kur problemet realisht po përmirësohen, marrëdhëniet janë shumë të mira. Unë mendoj se ka elemente të tjerë që duhen evoluar, duhen ndryshuar për t'iu përshtatur standarteve të Bashkimit Evropian.

Mendoj se më I rëndësishmi nga të gjithë shfaqet tendenca për të rritur, zhvilluar dhe realizuar mundësitë që ka pjekur në vetvete gjatë histories, si përshembull aftësia për të menduar në mënyrë krijuese dhe kritike dhe me pasë në të njëjtën kohë eksperienca emotive dhe shqisore të ndryshme. Duke patur kështu në qendër favoritin - brezin e ri.
Me fjalë të tjera, kushtet shoqërore ndikojnë mbi dukuritë ideologjike përmes karakterit; karakteri, nga ana tjetër, nuk është pasojë e një përshtatje pasive ndaj kushteve shoqërore, por fryt i një transformimi dinamik të bazuar mbi elemente që, biologjikisht janë të brendshme në natyrën njerëzore, ose që bëhen kështu shkak të një evolucioni historik.
Pse të mos jemi ne që ta bëjmë këtë kthesë - në rutinën e gjatë të të jetuarit emigrant?!