Komente, analiza, opinione, krijimtarie e emigrantëve, gjithshka që ju shqetëson do të jetë objekt i "Tribuna e Emigrantit Shqiptar". Kontaktoni TESH

E Majta e Lubonjes dhe Realiteti

Nga Eduard Zaloshnja Ph.D.

Botuar në "Shekulli"

Ne shkrimin e tij te fundit tek "Shekulli", si dhe ne shkrime te meparshme, Fatos Lubonja i meshon idese se nje e majte e vertete evropiane dhe shteti social qe do te krijonte ajo do te kishte qene alternativa me e mire qe duhej te kishte zgjedhur Shqiperia per periudhen e tranzicionit. Nga karakterizimi qe i ben Lubonja ketij shteti social, duket se modeli qe ai sugjeron eshte I ngjashem me ate te shteteve sociale qe u krijuan ne Gjermani, Britanine e Madhe, Japoni, ne vendet skandinave, etj. ne vitet pas luftes se dyte boterore. Gjithashtu, ne shkrimin e tij, Lubonja i meshon edhe idese se deshtimi ekonomik dhe social i tranzicionit tone i dedikohet kryesisht politikave te djathta ekonomiko-sociale qe ndoqen PD-ja dhe PS-ja ne privatizimin e ekonomise dhe liberalizimin e tregjeve, dhe jo ekzekutimit autoritarian apo te korruptuar te ketyre politikave. Une mendoj se ideja e pare e Lubonjes eshte utopike, ndersa e dyta eshte thjesht e pasakte.

Shteti social qe sugjeron Lubonja eshte teorikisht nje zgjidhje ideale per periudhen e tranzicionit tone nga nje ekonomi totalisht e centralizuar ne nje ekonomi tregu, por eshte praktikisht i parealizueshem per aresye si te brendshme ashtu edhe te jashtme. Pas 45 vjeteve te nje shteti komunist cnjerezor, eshte e veshtire t'i bindesh shqiptaret te pranojne nje model ekonomik qe eshte nje shartim i moderuar i ekonomise se tregut me ekonomine e centralizuar. Po ashtu, eshte e veshtire t'i bindesh donatoret tane finaciare te mbeshtesin nje model ekonomik qe ne opinionin ekonomik boteror konsiderohet si i deshtuar.

Ne lidhje me vleresimin e Lubonjes rreth politikave te djathta, do te thosha se politikat e djathta te privatizimit te ekonomise dhe liberalizimit te tregjeve nuk jane domosdoshmerisht te gabuara ne vetvete. Keto politika kane deshtuar vetem ne ato vende ku shteti nuk ka luajtuar rolin e nje arbitri te ndershem e te rrepte ne fushen e lojes ekonomike. Kili, Polonia, Hungaria, Cekia, vendet balltike, etj. ofrojne shembuj te historive te sukseshme te politikave te privatizimit dhe liberalizimit te tregjeve.

Duke i konsideruar si te mireqena dy te metat e mesiperme te arsyetimit te Lubonjes, une do ta quaja te gabuar edhe opinionin e tij se dalja e nje te majte te tille do te rikthente shumicen e shqiptareve ne kutite e votimit. Ne fakt, une mendoj se ajo qe realisht presin votuesit e deziluzionur shqiptare eshte nje force politike qe do t'iu jape garancine se
do ta drejtoje vendin me seriozitetin, korrektesine, dhe rigorozitetin qe i ka munguar ne pese vitet e fundit qeverisjes socialiste. Duke gjykuar nga qendrimet publike te BE-se, dhe SHBA-se mund te kuptohet pa shume veshtiresi se te njejten gje presin edhe nderkombetaret. Por kurrsesi kjo force e pritshme nuk mund te jete parti qe do te eksperimentonte dicka te ngjashme me eksperimentin e majte te Chavezit ne Venezuele.

Eduard Zaloshnja, Ph.D.
Associate Research Scientist
Public Services Research Center
Pacific Institute for Research and Evaluation (PIRE)
11710 Beltsville Dr., Suite 300
Calverton, MD 20705
Phone: 301.755.2734
Fax: 301.755.2799